درمان سرطان تیروئید؛ جراحی یا ید رادیواکتیو

درمان سرطان تیروئید؛ جراحی، ید رادیواکتیو و پیگیری علمی پس از درمان

سرطان تیروئید یکی از شایع ترین بدخیمی های غدد درون ریز است که در بسیاری از موارد، پیش آگهی بسیار مطلوبی دارد. تشخیص زودهنگام، انتخاب روش درمانی مناسب و پیگیری دقیق پس از درمان، نقش تعیین کننده ای در کنترل بیماری و افزایش بقای بیماران ایفا می کند. رویکرد درمان سرطان تیروئید معمولا چندمرحله ای است و بر پایه جراحی، درمان با ید رادیواکتیو و مراقبت های پیگیری بلندمدت استوار می شود. این مقاله با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد، به بررسی جامع این سه رکن اصلی درمان سرطان تیروئید می پردازد.

سرطان تیروئید چیست و چرا درمان مرحله ای اهمیت دارد؟

غده تیروئید در قسمت جلویی گردن قرار دارد و نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن ایفا می کند. سرطان تیروئید زمانی ایجاد می شود که سلول های این غده به صورت غیرقابل کنترل تکثیر شوند. شایع ترین انواع سرطان تیروئید شامل نوع پاپیلاری، فولیکولار، مدولاری و آناپلاستیک هستند که هر کدام رفتار بیولوژیک متفاوتی دارند.

درمان مرحله ای سرطان تیروئید اهمیت زیادی دارد زیرا:

• میزان تهاجم و گسترش بیماری در بیماران مختلف متفاوت است

• پاسخ به درمان به نوع پاتولوژیک سرطان وابسته است

• پیگیری بلندمدت برای تشخیص عود ضروری است

• تعادل بین اثربخشی درمان و حفظ کیفیت زندگی باید رعایت شود

برای مطالعه بیشتر درباره تشخیص سرطان خون با بهترین متخصص شیمی درمانی اصفهان کلیک کنید

جراحی؛ سنگ بنای اصلی درمان سرطان تیروئید

جراحی اولین و مهم ترین مرحله در درمان اکثر بیماران مبتلا به سرطان تیروئید محسوب می شود. هدف از جراحی، برداشت کامل یا نسبی غده تیروئید و در صورت نیاز، برداشتن غدد لنفاوی درگیر است.

انواع جراحی تیروئید

نوع جراحی بر اساس اندازه تومور، نوع سرطان و میزان انتشار آن تعیین می شود:

• لوبکتومی تیروئید: برداشت یک لوب از غده تیروئید

• تیروئیدکتومی کامل: برداشت کامل غده تیروئید

• دیسکسیون غدد لنفاوی گردن در صورت درگیری

انتخاب روش جراحی باید توسط جراح مجرب و بر اساس گایدلاین های علمی انجام شود.

مزایای جراحی در درمان سرطان تیروئید

• حذف توده سرطانی از بدن

• کاهش بار توموری و خطر گسترش

• فراهم شدن امکان درمان تکمیلی با ید رادیواکتیو

• افزایش دقت در تعیین مرحله بیماری

عوارض و نکات ایمنی جراحی تیروئید

اگرچه جراحی تیروئید معمولا ایمن است، اما مانند هر عمل جراحی می تواند با عوارضی همراه باشد:

• تغییر موقت یا دائمی صدا به دلیل آسیب عصب حنجره

• کاهش کلسیم خون به علت آسیب غدد پاراتیروئید

• خونریزی یا عفونت ناحیه جراحی

نکات ایمنی مهم شامل انتخاب جراح با تجربه، پایش دقیق پس از عمل و آموزش بیمار در مورد علائم هشداردهنده است.

درمان سرطان تیروئید با ید رادیواکتیو؛ تکمیل درمان جراحی

ید رادیواکتیو یکی از درمان های هدفمند در سرطان های تیروئید با منشا سلول های فولیکولی است. سلول های تیروئید به طور طبیعی ید را جذب می کنند و این ویژگی امکان درمان انتخابی سلول های باقیمانده سرطانی را فراهم می سازد.

برای آشنایی با روش‌های درمان سرطان، مقاله‌ی ما درباره پرتودرمانی چیست؟ را بخوانید.

 مکانیسم اثر ید رادیواکتیو

ید رادیواکتیو پس از مصرف خوراکی، وارد جریان خون شده و در بافت های تیروئیدی باقی مانده تجمع می یابد. تابش اشعه باعث تخریب سلول های سرطانی بدون آسیب گسترده به سایر بافت ها می شود.

مراحل انجام درمان با ید رادیواکتیو

• ارزیابی سطح هورمون ها و تیروگلوبولین

• آماده سازی بیمار با قطع یا تنظیم داروی لووتیروکسین

• رعایت رژیم کم ید پیش از درمان

• مصرف خوراکی ید رادیواکتیو

• رعایت نکات ایمنی پس از درمان برای محافظت اطرافیان

مزایای درمان سرطان تیروئید با ید رادیواکتیو

• نابودی سلول های سرطانی باقی مانده

• کاهش احتمال عود بیماری

• امکان پیگیری دقیق تر با مارکرهای خونی

• افزایش بقای بلندمدت در بیماران منتخب

این روش فقط در بیماران واجد شرایط و بر اساس نظر متخصص توصیه می شود.

بیشتر بخوانید : پیشگیری از سرطان

عوارض احتمالی ید رادیواکتیو و موارد احتیاط

درمان با ید رادیواکتیو معمولا تحمل پذیر است، اما می تواند عوارضی ایجاد کند:

• خشکی دهان و التهاب غدد بزاقی

• تهوع خفیف و موقت

• تغییر حس چشایی

• خستگی کوتاه مدت

موارد احتیاط مهم:

• منع مصرف در دوران بارداری و شیردهی

• رعایت فاصله فیزیکی موقت از کودکان و زنان باردار

• مصرف مایعات کافی برای دفع سریع تر ید اضافی

پیگیری پس از درمان؛ کلید موفقیت بلندمدت

پیگیری منظم پس از جراحی و ید رادیواکتیو بخش جدایی ناپذیر درمان سرطان تیروئید است. هدف از پیگیری، تشخیص زودهنگام عود بیماری و تنظیم درمان هورمونی مناسب است.

اجزای اصلی پیگیری پزشکی

• آزمایش تیروگلوبولین به عنوان مارکر توموری

• بررسی سطح هورمون های تیروئیدی

• سونوگرافی دوره ای گردن

• اسکن های تکمیلی در صورت نیاز

انکولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که به درمان سرطان می‌پردازد. برای آشنایی با این رشته و وظایف انکولوژیست، مقاله انکولوژی چیست؟ را بخوانید.

نقش درمان هورمونی در پیگیری

پس از برداشت تیروئید، بیماران نیازمند مصرف مادام العمر لووتیروکسین هستند. این دارو علاوه بر تامین هورمون مورد نیاز بدن، با سرکوب TSH می تواند خطر عود سرطان را کاهش دهد.

چه زمانی پیگیری دقیق تر ضروری است؟

پیگیری فشرده تر در شرایط زیر اهمیت بیشتری دارد:

• سرطان های با ریسک بالا

• افزایش غیرطبیعی تیروگلوبولین

• سابقه درگیری غدد لنفاوی

• وجود علائم بالینی جدید

نتیجه گیری

درمان سرطان تیروئید یک فرآیند مرحله ای و مبتنی بر شواهد علمی است که شامل جراحی، درمان با ید رادیواکتیو و پیگیری منظم می شود. انتخاب صحیح روش درمان، رعایت نکات ایمنی و پایش بلندمدت بیماران، نقش کلیدی در دستیابی به نتایج مطلوب دارد. با رویکرد تیمی و آگاه سازی بیماران، می توان علاوه بر کنترل بیماری، کیفیت زندگی افراد مبتلا به سرطان تیروئید را به شکل قابل توجهی حفظ کرد.

برای ویزیت و رزو نوبت کلیک کنید