هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟ مدت و تعداد جلسات
هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟
یکی از اولین سؤالهایی که بیماران بعد از توصیه پزشک به پرتودرمانی میپرسند این است که هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟ نگرانی درباره مدت حضور در مرکز درمانی کاملاً طبیعی است، بهخصوص زمانی که بیمار قرار است برای چند هفته، بهصورت منظم به مرکز پرتودرمانی مراجعه کند.
بهطور معمول، خود تابش پرتودرمانی خارجی فقط چند دقیقه زمان میبرد، اما کل زمان حضور بیمار در اتاق درمان بیشتر است. بسته به نوع پرتودرمانی، محل تومور، روش تصویربرداری، پیچیدگی تنظیم وضعیت بدن و تجهیزات مورد استفاده، هر جلسه ممکن است حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول بکشد. در برخی روشهای تخصصی یا شرایط خاص، این زمان میتواند بیشتر باشد.
نکته مهم این است که بیشتر زمان جلسه صرف آمادهسازی بیمار، قرار دادن بدن در وضعیت دقیق و بررسی موقعیت ناحیه درمان میشود، نه تابش اشعه. بنابراین اگر مثلاً برای یک جلسه ۲۰ دقیقهای وقت گرفتهاید، به این معنا نیست که تمام این ۲۰ دقیقه اشعه دریافت میکنید.
در ادامه، مدت زمان هر جلسه پرتودرمانی، تعداد جلسات، تفاوت زمان روشهای مختلف و آنچه بیمار در هر مراجعه تجربه میکند را بررسی میکنیم.
مدت زمان واقعی هر جلسه پرتودرمانی چقدر است؟
در پرتودرمانی خارجی، زمان تابش اشعه معمولاً بسیار کوتاهتر از مدت حضور بیمار در بخش پرتودرمانی است. طبق اطلاعات مؤسسه ملی سرطان آمریکا، در یک جلسه معمولی، تابش میتواند حدود ۱ تا ۵ دقیقه طول بکشد و بیشتر زمان مراجعه صرف قرار دادن بیمار در وضعیت مناسب و آمادهسازی برای درمان میشود.
با این حال، زمان کل جلسه ثابت نیست. برخی مراکز برای هر مراجعه حدود ۱۵ دقیقه زمان در نظر میگیرند، در حالی که در بعضی مراکز یا برای برخی تکنیکها ممکن است بیمار حدود ۳۰ دقیقه یا بیشتر در بخش درمان حضور داشته باشد. برای مثال، برخی مراکز درمانی مدت معمول هر جلسه را حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه اعلام میکنند.
بنابراین بهتر است بین دو مفهوم تفاوت قائل شویم:
زمان تابش: معمولاً چند دقیقه
زمان کل مراجعه: معمولاً حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه، اما بسته به شرایط بیمار و نوع درمان میتواند متفاوت باشد.
چرا کل جلسه از زمان تابش اشعه بیشتر است؟
ممکن است بیمار تصور کند وقتی وارد اتاق پرتودرمانی میشود، دستگاه بلافاصله شروع به تابش میکند. در واقع پیش از شروع تابش، چند مرحله مهم باید انجام شود.
ابتدا بیمار روی تخت مخصوص قرار میگیرد. سپس تکنسین پرتودرمانی یا رادیوتراپیست، بدن را دقیقاً در موقعیتی قرار میدهد که در جلسه برنامهریزی مشخص شده است.
این مرحله اهمیت زیادی دارد، زیرا هدف این است که پرتوها هر روز دقیقاً به همان ناحیه مورد نظر برسند و تا حد امکان از بافتهای سالم اطراف محافظت شود.
در برخی روشها، قبل از تابش تصاویری از محل درمان گرفته میشود تا موقعیت بدن و ناحیه هدف بررسی شود. این فرآیند ممکن است چند دقیقه به زمان جلسه اضافه کند.
به همین دلیل، حتی اگر تابش واقعی تنها چند دقیقه طول بکشد، کل حضور بیمار در اتاق درمان بیشتر خواهد بود.
جلسه اول پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟
اولین جلسه پرتودرمانی معمولاً میتواند کمی طولانیتر از جلسات بعدی باشد. دلیل آن این است که تیم درمان ممکن است در نخستین مراجعه، توضیحات بیشتری ارائه دهد، وضعیت بیمار را بررسی کند و تنظیمات لازم را با دقت بیشتری انجام دهد.
با این حال، نباید جلسه برنامهریزی پرتودرمانی را با جلسه معمول درمان اشتباه گرفت.
پیش از شروع دوره پرتودرمانی، معمولاً یک جلسه برنامهریزی انجام میشود که ممکن است شامل CT اسکن و تعیین دقیق ناحیه درمان باشد. در این مرحله وضعیت بدن بیمار مشخص میشود و گاهی علامتهای کوچکی روی پوست ایجاد میشود تا موقعیت بدن در جلسات بعدی دقیقاً تکرار شود.
جلسه برنامهریزی ممکن است بهمراتب طولانیتر از جلسات معمول باشد و در بعضی مراکز حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه یا حتی بیشتر زمان ببرد.
بنابراین اگر اولین مراجعه شما طولانیتر بود، لزوماً به این معنا نیست که جلسات بعدی نیز همین مدت زمان را خواهند داشت.
جلسه پرتودرمانی چگونه انجام میشود؟
برای اینکه بدانید هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد، بهتر است مراحل آن را بشناسید.
۱. ورود به بخش پرتودرمانی
پس از ورود به مرکز، معمولاً پذیرش انجام میشود و بیمار منتظر میماند تا تکنسین او را برای درمان فراخوانی کند.
در برخی مراکز ممکن است لازم باشد لباس مخصوص بپوشید، بهخصوص اگر برای دسترسی دقیق به محل درمان نیاز به تغییر لباس باشد.
۲. قرار گرفتن روی تخت
بیمار روی تخت مخصوص دستگاه پرتودرمانی قرار میگیرد. وضعیت بدن باید مطابق برنامه درمانی باشد.
اگر پرتودرمانی در ناحیه سر و گردن انجام شود، ممکن است از ماسک مخصوص برای ثابت نگه داشتن سر استفاده شود. برای برخی قسمتهای بدن نیز ممکن است از قالب یا تجهیزات نگهدارنده استفاده شود.
۳. تنظیم دقیق وضعیت بدن
این مرحله ممکن است بخش قابل توجهی از زمان جلسه را به خود اختصاص دهد.
تکنسین پرتودرمانی موقعیت بدن، تخت و دستگاه را بررسی میکند تا ناحیه مورد نظر دقیقاً در محل تعیینشده قرار گیرد.
در برخی روشها تصاویر لازم نیز گرفته میشوند تا موقعیت درمان با برنامه اصلی مطابقت داده شود.
۴. خروج تکنسین از اتاق
پس از اطمینان از وضعیت صحیح بیمار، تکنسین از اتاق خارج میشود و دستگاه از اتاق کنترل فعال خواهد شد.
این موضوع ممکن است برای بیمار در جلسه اول کمی اضطرابآور باشد، اما بیمار همچنان تحت نظارت تیم درمان قرار دارد. ارتباط صوتی نیز معمولاً برقرار است و در صورت احساس ناراحتی، بیمار میتواند موضوع را به تکنسین اطلاع دهد.
۵. تابش اشعه
دستگاه پرتودرمانی در موقعیت مشخص قرار میگیرد و پرتوها را به ناحیه هدف میرساند.
خود تابش معمولاً تنها چند دقیقه طول میکشد و بیمار معمولاً چیزی از ورود پرتو به بدن احساس نمیکند. پرتودرمانی خارجی نیز باعث رادیواکتیو شدن بدن بیمار نمیشود.
۶. پایان جلسه
پس از اتمام تابش، دستگاه خاموش میشود و تکنسین وارد اتاق شده و به بیمار کمک میکند از روی تخت بلند شود.
در اغلب موارد، پرتودرمانی خارجی بهصورت سرپایی انجام میشود و بیمار پس از پایان جلسه میتواند به خانه برگردد.
آیا مدت زمان پرتودرمانی برای همه بیماران یکسان است؟
خیر. نمیتوان یک زمان ثابت برای همه بیماران تعیین کرد.
مدت هر جلسه به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع پرتودرمانی
- محل تومور
- اندازه و شکل تومور
- تعداد نواحی تحت درمان
- تکنیک مورد استفاده
- نیاز به تصویربرداری قبل یا هنگام درمان
- وضعیت جسمی بیمار
- نیاز به تجهیزات ثابتکننده
- پیچیدگی برنامه درمان
- تعداد میدانهای تابش
برای مثال، درمانی که تنها یک ناحیه کوچک را هدف قرار میدهد ممکن است سریعتر انجام شود، در حالی که درمانهای پیچیدهتر به زمان بیشتری برای تنظیم و تصویربرداری نیاز دارند.
آیا پرتودرمانی روزانه انجام میشود؟
در بسیاری از برنامههای پرتودرمانی خارجی، بیمار یک جلسه در روز و معمولاً پنج روز در هفته، از دوشنبه تا جمعه، تحت درمان قرار میگیرد. البته تعداد جلسات و برنامه دقیق درمان به نوع سرطان، هدف درمان، دوز مورد نیاز و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.
گاهی پرتودرمانی برای کنترل علائم با یک جلسه انجام میشود. در مقابل، برخی بیماران ممکن است برای چند هفته به جلسات منظم نیاز داشته باشند.
بنابراین تعداد جلسات پرتودرمانی را نمیتوان تنها بر اساس مدت هر جلسه مشخص کرد. پزشک متخصص بر اساس شرایط بیمار، مقدار کل دوز و نحوه تقسیم آن تصمیم میگیرد.
چند جلسه پرتودرمانی لازم است؟
تعداد جلسات برای همه بیماران یکسان نیست.
برخی افراد ممکن است تنها به یک جلسه نیاز داشته باشند، در حالی که برای برخی دیگر درمان در چند جلسه یا طی چند هفته انجام میشود. طبق اطلاعات NCI، تعداد درمانها بر اساس عواملی مانند نوع و مرحله سرطان، اندازه و محل تومور و هدف درمان تعیین میشود.
در بعضی روشهای پرتودرمانی دقیق مانند درمانهای استریوتاکتیک، ممکن است تعداد جلسات کمتر باشد. برای مثال، پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن معمولاً در تعداد محدودی دوز انجام میشود و در برخی موارد تا پنج جلسه مورد استفاده قرار میگیرد.
بنابراین نباید تعداد جلسات یک بیمار را معیار مناسبی برای مقایسه با بیمار دیگر دانست.
آیا پرتودرمانی طولانی باعث درد میشود؟
یکی از نگرانیهای بیماران این است که اگر مدت جلسه طولانی شود، آیا پرتودرمانی دردناکتر خواهد بود؟
معمولاً مدت زمان بیشتر جلسه به معنی درد بیشتر نیست. خود تابش پرتودرمانی خارجی معمولاً قابل احساس نیست و بیمار در هنگام دریافت اشعه درد ندارد.
اگر بیمار هنگام قرار گرفتن روی تخت احساس درد داشته باشد، ممکن است علت آن وضعیت بدن، باقی ماندن در یک حالت ثابت یا درد ناشی از بیماری زمینهای باشد.
اگر قرار گرفتن روی تخت برای شما دردناک است، حتماً پیش از شروع تابش به تکنسین اطلاع دهید. در بسیاری از موارد میتوان وضعیت بدن یا تجهیزات نگهدارنده را تا حد امکان تنظیم کرد.
آیا بعد از هر جلسه پرتودرمانی میتوان به خانه رفت؟
در پرتودرمانی خارجی، بیشتر درمانها بهصورت سرپایی انجام میشوند و بیمار پس از اتمام جلسه میتواند مرکز درمانی را ترک کند.
در حالت معمول، نیازی نیست بیمار بعد از پرتودرمانی خارجی در بیمارستان بستری شود، مگر اینکه شرایط پزشکی خاصی وجود داشته باشد یا پزشک به دلیل دیگری بستری شدن را ضروری بداند.
نکته مهم این است که پرتودرمانی خارجی بیمار را رادیواکتیو نمیکند؛ بنابراین پس از جلسه، بیمار معمولاً میتواند در کنار اعضای خانواده حضور داشته باشد.
این موضوع با برخی روشهای پرتودرمانی داخلی یا درمانهایی که از مواد رادیواکتیو استفاده میکنند متفاوت است و در آن شرایط باید توصیههای اختصاصی تیم درمان رعایت شود.
آیا مدت جلسات پرتودرمانی با پیشرفت درمان تغییر میکند؟
ممکن است زمان مراجعه روزبهروز کاملاً یکسان نباشد.
در بسیاری از جلسات، مراحل اصلی مشابه هستند، اما عواملی مانند تعداد بیماران، نیاز به تصویربرداری، تنظیم دستگاه یا شرایط خود بیمار میتوانند مدت حضور در بخش را تغییر دهند.
همچنین اگر تیم درمان تشخیص دهد که نیاز به بررسی بیشتر یا تصویربرداری دقیقتری وجود دارد، ممکن است یک جلسه بیشتر از جلسات معمول زمان ببرد.
بنابراین بهتر است بیمار برای مراجعه خود کمی زمان اضافی در نظر بگیرد و فقط بر اساس مدت تابش چند دقیقهای برنامهریزی نکند.
پرتودرمانی چقدر زمان میبرد تا تمام شود؟
این سؤال با «هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد» تفاوت دارد.
مدت هر جلسه ممکن است حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه باشد، اما دوره کامل پرتودرمانی میتواند از یک جلسه تا چند هفته طول بکشد.
تعداد جلسات به هدف درمان بستگی دارد. در درمان قطعی ممکن است پرتودرمانی طی چند هفته و بهصورت روزانه انجام شود. در درمان تسکینی، گاهی تعداد جلسات کمتر است.
بنابراین برای اطلاع از مدت دقیق دوره درمان، باید برنامهای را که متخصص پرتودرمانی بر اساس پرونده پزشکی شما تنظیم کرده است، ملاک قرار دهید.
چگونه برای جلسه پرتودرمانی آماده شویم؟
برای اینکه مراجعه شما راحتتر باشد، بهتر است چند نکته ساده را رعایت کنید.
لباس راحت بپوشید و اگر پزشک یا مرکز درمانی دستور خاصی درباره غذا، نوشیدنی یا پر بودن مثانه داده است، دقیقاً همان دستور را رعایت کنید. این توصیهها برای همه بیماران یکسان نیست و به محل پرتودرمانی و برنامه درمان بستگی دارد.
همچنین اگر درد، اضطراب یا مشکل حرکتی دارید، قبل از شروع درمان آن را با تیم پرتودرمانی در میان بگذارید.
در صورت نیاز به داروی خاص پیش از درمان نیز تنها طبق دستور پزشک عمل کنید.
آیا لازم است همراه بیمار در مرکز پرتودرمانی بماند؟
در بسیاری از موارد، پرتودرمانی خارجی یک درمان سرپایی است و بیمار میتواند پس از جلسه به فعالیتهای روزمره خود برگردد. با این حال، شرایط بیماران با یکدیگر متفاوت است.
اگر بیمار به دلیل بیماری زمینهای، ضعف جسمی، سن بالا یا عوارض درمان به کمک نیاز داشته باشد، حضور همراه میتواند مفید باشد.
همچنین در نخستین مراجعه، داشتن یک همراه ممکن است به کاهش اضطراب بیمار کمک کند، هرچند قوانین هر مرکز درمانی درباره حضور همراه در بخش پرتودرمانی متفاوت است.
آیا پرتودرمانی به استراحت بعد از هر جلسه نیاز دارد؟
صرف انجام پرتودرمانی به این معنا نیست که بیمار حتماً باید تمام روز در رختخواب استراحت کند.
بسیاری از افراد در طول درمان فعالیتهای معمول خود را تا حد توان ادامه میدهند. با این حال، خستگی یکی از عوارض احتمالی پرتودرمانی است و ممکن است با ادامه جلسات بیشتر شود.
بهتر است بیمار فعالیتهای روزانه را با توجه به سطح انرژی خود تنظیم کند، استراحت کافی داشته باشد و در صورت ایجاد عوارض جدید، آنها را با تیم درمان مطرح کند.
آیا هرچه جلسه پرتودرمانی کوتاهتر باشد بهتر است؟
خیر. کوتاهتر بودن جلسه لزوماً به معنای بهتر بودن درمان نیست.
هدف اصلی پرتودرمانی، رساندن دوز مناسب اشعه به ناحیه مورد نظر با بیشترین دقت ممکن است. گاهی چند دقیقه بیشتر برای تنظیم دقیق بیمار یا تصویربرداری، بخشی ضروری از درمان محسوب میشود.
بنابراین بیمار نباید صرفاً بر اساس مدت حضور در اتاق درمان درباره کیفیت پرتودرمانی قضاوت کند.
دقت درمان از سرعت آن مهمتر است.
ارتباط مدت پرتودرمانی با نوع سرطان
نوع سرطان یکی از عوامل مهم در تعیین برنامه پرتودرمانی است. محل تومور، اندازه آن، مرحله بیماری و هدف درمان همگی میتوانند بر تعداد جلسات و روش تابش تأثیر بگذارند.
برای آشنایی بیشتر با بیماریهای مختلف میتوانید به بخش انواع سرطان مراجعه کنید.
همچنین اگر میخواهید درباره خدمات تخصصی مرتبط با درمان سرطان اطلاعات بیشتری داشته باشید، صفحه خدمات دکتر فرزانه نیکوبین را مطالعه کنید.
برای آشنایی بیشتر با پزشک و حوزه فعالیت ایشان نیز میتوانید به صفحه دکتر فرزانه نیکوبین مراجعه کنید.
تفاوت زمان پرتودرمانی با شیمیدرمانی
پرتودرمانی و شیمیدرمانی از نظر نحوه انجام و مدت مراجعه تفاوت دارند.
پرتودرمانی معمولاً روی یک ناحیه مشخص از بدن تمرکز دارد و در روش خارجی، بیمار برای چند دقیقه اشعه دریافت میکند. در مقابل، شیمیدرمانی معمولاً به شکل دارویی انجام میشود و مدت حضور بیمار در مرکز میتواند بر اساس نوع دارو و پروتکل درمان، بسیار متفاوت باشد.
اگر به دنبال اطلاعات بیشتر درباره درمانهای دارویی سرطان هستید، صفحه بهترین متخصص شیمی درمانی اصفهان را نیز میتوانید مطالعه کنید.
جمعبندی: هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟
در پاسخ به سؤال «هر جلسه پرتودرمانی چقدر طول میکشد؟» باید گفت که زمان دقیق برای همه بیماران یکسان نیست، اما در پرتودرمانی خارجی، خود تابش معمولاً فقط چند دقیقه طول میکشد و کل مراجعه اغلب حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه زمان میبرد. بخش قابل توجهی از این مدت صرف قرار دادن بیمار در وضعیت دقیق، بررسی موقعیت بدن و انجام تصویربرداریهای لازم میشود.
جلسه برنامهریزی اولیه معمولاً طولانیتر است و ممکن است شامل CT اسکن و اقدامات لازم برای طراحی دقیق درمان باشد. از طرف دیگر، تعداد جلسات نیز به نوع سرطان، هدف درمان، محل و اندازه تومور و روش انتخابشده بستگی دارد.
اگر پرتودرمانی برای شما تجویز شده است، کوتاه یا طولانی بودن جلسه را بهتنهایی معیار کیفیت درمان قرار ندهید. دقت در هدفگیری تومور و محافظت تا حد امکان از بافتهای سالم، اهمیت بیشتری از سرعت انجام جلسه دارد.
در صورتی که درباره روند درمان، انتخاب متخصص یا نحوه دریافت خدمات پزشکی سؤال دارید، میتوانید از طریق صفحه تماس با دکتر فرزانه نیکوبین اطلاعات لازم برای ارتباط با مطب را دریافت کنید.
سوالات متداول
هر جلسه پرتودرمانی معمولاً چند دقیقه طول میکشد؟
در پرتودرمانی خارجی، تابش واقعی معمولاً چند دقیقه طول میکشد، اما کل مراجعه با احتساب آمادهسازی و تنظیم وضعیت بیمار معمولاً حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه است. این زمان بر اساس نوع درمان میتواند متفاوت باشد.
آیا اولین جلسه پرتودرمانی طولانیتر است؟
ممکن است اولین مراجعه به دلیل توضیحات بیشتر، بررسیهای اولیه و تنظیم دقیق وضعیت بیمار زمان بیشتری ببرد. جلسه برنامهریزی پیش از شروع درمان نیز معمولاً از جلسات عادی طولانیتر است.
آیا هنگام پرتودرمانی بیمار درد دارد؟
پرتودرمانی خارجی معمولاً بدون درد است و بیمار تابش اشعه را احساس نمیکند. ممکن است دستگاه صدا تولید کند یا حرکت آن در اطراف بیمار شنیده شود، اما خود پرتو قابل احساس نیست.
چند جلسه پرتودرمانی لازم است؟
تعداد جلسات به نوع سرطان، مرحله بیماری، محل و اندازه تومور، هدف درمان و روش پرتودرمانی بستگی دارد. برخی بیماران تنها یک جلسه و برخی دیگر چندین جلسه طی چند هفته دریافت میکنند.
آیا بعد از پرتودرمانی باید در بیمارستان بستری شد؟
پرتودرمانی خارجی معمولاً بهصورت سرپایی انجام میشود و بیمار بعد از جلسه میتواند به خانه برگردد، مگر اینکه شرایط پزشکی خاصی وجود داشته باشد.
آیا بعد از پرتودرمانی بیمار رادیواکتیو میشود؟
در پرتودرمانی خارجی، بیمار پس از درمان رادیواکتیو نمیشود و معمولاً میتواند بدون نگرانی در کنار اعضای خانواده باشد.
آیا زمان پرتودرمانی در همه مراکز یکسان است؟
خیر. تجهیزات مرکز، تکنیک درمان، نیاز به تصویربرداری و پیچیدگی برنامه درمان میتواند باعث تفاوت در مدت هر جلسه شود.
توجه: این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین تشخیص یا توصیه اختصاصی پزشک نیست. مدت و تعداد جلسات پرتودرمانی باید بر اساس شرایط هر بیمار و برنامه تعیینشده توسط متخصص مشخص شود.